Ferajna » Choroby » CBD i THC jako wsparcie terapii PTSD — specyfikacja zaburzenia i mechanizm działania fito kannabinoidów konopnych

CBD i THC jako wsparcie terapii PTSD — specyfikacja zaburzenia i mechanizm działania fito kannabinoidów konopnych

PTSD to długotrwały zespół silnych reakcji na traumatyczne zdarzenie, który utrudnia osobie codzienne funkcjonowanie. Według naukowców, CBD i THC wspierają terapię stresu pourazowego.

PTSD to długotrwały zespół silnych reakcji na traumatyczne zdarzenie, który utrudnia osobie codzienne funkcjonowanie. Według naukowców, CBD i THC wspierają terapię stresu pourazowego.

PTSD – stres pourazowy – to zespół symptomów, które mogą rozwinąć się u osób po doświadczeniu traumy. Opracowane zostały efektywne metody psychoterapeutyczne, które pozwalają osobom po doświadczeniu traumy zmniejszyć natężenie objawów lub całkowicie je wygasić oraz powrócić do normalnego funkcjonowania.

Prowadzone są liczne badania nad potencjałem terapeutycznym i mechanizmem działania fito kannabinoidów konopnych  w PTSD. Leki oparte na kannabinoidach pochodzenia konopnego mogłyby, zdaniem naukowców, stać się alternatywą dla dotąd stosowanej w stresie pourazowym farmakoterapii.

Jakie doświadczenia mogą powodować PTSD

Pierwotnie stres potraumatyczny był rozpoznawany u żołnierzy wracających z frontu. Zanim pojawiła się aktualnie obowiązująca nazwa zaburzenia, zespół objawów nazywano “żołnierskim sercem” (wojna secesyjna) czy “zmęczeniem kombatanta” (I wojna światowa). 


Z czasem, w miarę rozwoju diagnostyki, o PTSD zaczęło się mówić w odniesieniu do wielu innych sytuacji, które wywoływały u osób traumę o porównywalnym natężeniu. W każdym przypadku chodzi o skrajne doświadczenie, w którym osoba czuje, że jej życie i integralność cielesna są zagrożone oraz doświadcza  stresu ekstremalnie silnego, przekraczającego psychiczne i emocjonalne zdolności radzenia sobie.

Obecnie za zdarzenia, które mogą wywołać PTSD uważa się:

  • gwałt (49%),*
  • przemoc fizyczna, napaść (32%),
  • wypadki komunikacyjne (16,8%),
  • zagrożenie życia dziecka (10,4%).
  • bycie świadkiem powyższych / powyższe dotknęły bliską osobę (7,3%), 
  • katastrofy naturalne (3,8%).

    *(% osób, które po danym doświadczeniu rozwijają symptomy PTSD)

Trauma - znaczenia pojęcia

Słowo “trauma” jest częścią pojęcia PTSD. Jednocześnie, w codziennym języku bywa nadużywane, np. do opisu nieprzyjemnych, codziennych sytuacji, które nie są na tyle ekstremalne, by faktycznie zasługiwać na miano “traumatycznych”.  Stąd też autentyczne traumatyczne przeżycia mogą tracić na wadze i być bagatelizowane jako coś, czego doświadczamy wszyscy i z czym sobie radzimy. By tego uniknąć, warto mieć świadomość jakiej definicji traumy używają specjaliści w zakresie zdrowia psychicznego. 

Zgodnie z definicją Amerykańskiego Stowarzyszenia Psychologicznego, trauma to każde poruszające (disturbing) doświadczenie, które skutkuje odczuwaniem znacznego poziomu strachu, bezradności, dysocjacji, dezorientacji lub innych, zakłócających zwykłe funkcjonowanie emocji, które są na tyle silne, by powodować długotrwałe konsekwencje dla życia osoby, jej poczucia bezpieczeństwa, spojrzenia na świat i siebie. 

Wyróżniane są dwa rodzaje traumy: 

  • Trauma typu pierwszego: pojedyncze, ekstremalne zdarzenie, którego osoba doświadcza w dzieciństwie lub w dorosłym życiu. Skutkiem takiego zdarzenia może być stres pourazowy (PTSD). 

  • Trauma typu drugiego – trauma relacyjna: powtarzające się zdarzenia, zazwyczaj występujące w kontekście bliskiej relacji lub codziennego funkcjonowania. Do tego typu traumy zalicza się długotrwałe wystawienie na przemoc fizyczną i psychiczną, nadużycia emocjonalne, molestowanie seksualne, zaniedbanie emocjonalne. W konsekwencji tego cyklu zdarzeń osoby doświadczają innego rodzaju konsekwencji, np.: zaburzenia osobowości, zaburzenia dysocjacyjne, “złożone PTSD”, określane również DESNOS (disorders of extreme stress not otherwise specified), którego rozpoznanie i leczenie przebiega inaczej, niż w przypadku PTSD.

ASD/ASR - ostra reakcja na stres a PTSD

ASD (acute stress disorder) oraz ASR (acute stress reaction) to zaburzenia występujące statystycznie częściej, niż PTSD. Dla porównania, ASD/ASR występuje u 30% osób, które doświadczyły traumy, podczas gdy PTSD rozwija się u 20% osób, które doświadczyły traumy.

Fizjologiczne symptomy ASD/ASR: 

  • trudności w oddychaniu,
  • znacznie przyspieszone bicie serce,
  • chwilowa utrata przytomności,
  • nudności, biegunka.


    Psychologiczne symptomy ASD/ASR:

  • silne napięcie, 
  • lęk,
  • derealizacja,
  • poczucie braku kontroli,
  • poczucie rozpaczy i braku nadziei,
  • gniew, agresja.

Te symptomy, mimo że są dość podobne do PTSD, w przeciwieństwie do niego zwykle ustępują samoistnie w czasie krótszym niż miesiąc, jeśli osoba znajdzie się w bezpiecznym, wspierającym otoczeniu. Z ostrego stresu może rozwinąć się stres potraumatyczny, jeżeli osoba nie otrzyma emocjonalnego wsparcia bezpośrednio po zdarzeniu

PTSD - kryteria diagnostyczne DSM-5

Według DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), aktualnej klasyfikacji zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, stres pourazowy może być diagnozowany, kiedy pojawiają się następujące symptomy:

  • pojawienie się stresora traumatycznego,
  • objawy ponownego doświadczenia zdarzenia (min. 1 z poniższych): 
  • natrętne wspomnienia,
  • powodujące niepokój i/lub lęk sny związane ze zdarzeniem,
  • doświadczanie flashback’ów,
  • intensywny, przedłużający się stres i dyskomfort w reakcji na czynniki przypominające o zdarzeniu,
  • fizjologiczna reakcja stresowa na czynniki przypominające o zdarzeniu.
  • nieustępliwe, uporczywe unikanie bodźców związanych ze zdarzeniem: myśli, uczuć, miejsc, rozmów na temat zdarzenia, sytuacji i osób kojarzących się ze zdarzeniem, niemożliwość przypomnienia sobie okoliczności zdarzenia, odcięcie się od świata i innych ludzi, wyobcowanie, poczucie braku przyszłości,
  • nadpobudliwość (min. 2 objawy z listy): zaburzenia snu, zaburzenia koncentracji, wybuchy złości, wysoka czujność, lękliwość,
  • powyższe objawy utrzymują się przez co najmniej miesiąc, 
  • objawy zaburzają funkcjonowanie osoby,
  • stan psychiczny osoby nie jest związany z zażywaniem substancji zmieniających świadomość.

Zgodnie z DSM-5, osoby mogą doświadczać również depersonalizacji i derealizacji. Jeśli stany te zbiegają się z występowaniem powyższych symptomów, wzmacnia to podstawę do diagnozy PTSD.

Diagnozowanie PTSD - skala urazu Davidsona

Skala urazu Davidsona, wykorzystywana w diagnostyce stresu pourazowego powstała pod koniec lat 90 ubiegłego wieku i wciąż użytecznym narzędziem kwestionariuszowym, które pomaga oszacować skalę urazu u osoby, która doświadczyła traumatycznego zdarzenia. 

Skala pozwala na sprawne mierzenie natężenia symptomów PTSD, jest wykorzystywana w trakcie wstępnej oceny stanu pacjentki lub pacjenta. Zebrane w ten sposób dane ułatwiają wybór odpowiedniej terapii i prognozę postępu terapeutycznego.

Leczenie PTSD - psychoterapia i farmakoterapia

Psychoterapia jest jedną z podstawowych form leczenia osób, które doświadczyły traumy i cierpią na PTSD. W miarę rozwoju psychotraumatologii i psychologicznej interwencji kryzysowej, powstały nowe ścieżki terapeutyczne skierowane do osób doświadczających PTSD. Niektóre z nich, jak EDMR, doczekały się swoich aktualizacji i rozwinięć.

Terapia EDMR

Terapia EDMR (Eye Movement Desensitization and Reprocesing) oparta jest na metodzie amerykańskiej psycholożki, Francine Shapiro, która zauważyła, że wykonywanie w określonym kontekście szybkich i powtarzalnych ruchów gałek ocznych zmniejsza intensywność niepokojących myśli i emocji.  Wyniki przeprowadzonych przez nią badań stworzyły podwaliny pod EDMR, które obecnie jest rozbudowaną formą terapii, uwzględniającą pracę z silnymi emocjami, negatywnymi przekonaniami i reakcjami z ciała.

Innymi metodami psychoterapeutycznymi skierowanymi do pacjentów i pacjentek doświadczających PTSD są:

  • terapia ekspozycyjna (ET, exposure therapy),
  • trening oswajania stresu (SIT, stress inoculation training), 
  • terapia poznawcza (CT, cognitive therapy), 
  • metoda Systemu Wewnętrznej Rodziny (Internal Family Systems).

W większości podejść terapeuci wychodzą z założenia, że to “zamrożenie” emocji i myśli związanych z traumą sprawiają, że dana osoba nie jest w stanie nabrać naturalnego dystansu do zdarzenia  i wciąż aktywnie je przeżywa. Terapia ma na celu przetworzenie traumatycznego zdarzenia w świadomości, aby nie wpływało na codzienne funkcjonowanie osoby.  I w tym procesie pomocne mogą być konopie.

Farmakologia w PTSD

Farmakologiczne wsparcie terapii PTSD najczęściej obejmuje leki z grupy SSRI (selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny), które pomagają zmniejszyć stany lękowe i depresyjne. W zależności od złożoności i natężenia symptomów, wykorzystuje się również inne leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, leki przeciwdrgawkowe oraz benzodiazepiny. 

CBD i THC w terapii PTSD

Medyczna marihuana jest zatwierdzona jako element terapii PTSD we wciąż rosnącej liczbie krajów, równolegle toczą się kolejne badania nad wpływem fito kannabinoidów konopnych na pacjentów i pacjentki doświadczających stresu pourazowego. 

Pacjenci i pacjentki raportują, że medyczna marihuana pomaga im zmniejszyć poziom lęku i niepokoju, uregulować rytm snu oraz odsunąć nawracające myśli i flashback’i. W związku z tym, że CBD i THC regulują pamięć i procesy zapamiętywania, okazują się pomocne w procesie “przepisywania zamrożonych wspomnień”. 

Wybrane badania nad wpływem THC i CBD na pacjentów i pacjentki z PTSD: 

  • Medyczna marihuana w terapii PTSD u weteranów wojennych – metaanaliza, 2015:

Weterani wojenni doświadczający PTSD zażywali medyczną marihuanę lub ekstrakty zawierające CBD i THC. U istotnej statystycznie grupy odnotowano osłabienie symptomów stresu pourazowego, takich jak: lęk, niepokój i bezsenność. Wzmocniła się ich zdolność do radzenia sobie z trudnymi emocjami i wspomnieniami

  • Potencjał terapeutyczny kannabinoidów konopnych w zmniejszaniu wpływu stresu na ośrodek pamięci w mózgu, 2017: dowiedziono, że hipokamp – część mózgu odpowiedzialna za uczenie się i przenoszenie informacji z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej – może ulec uszkodzeniu pod wpływem nadmiaru kortyzolu (“hormonu stresu” wydzielanego przez nadnercza), którego poziom jest bardzo wysoki w PTSD. Fito kannabinoidy konopne regulują układ endokannabinoidowy, a co za tym idzie, wydzielanie hormonów. Hipokamp ma zdolność hamowania osi HPA (podwzgórze-przysadka-nadnercza), która jest odpowiedzialna za reakcję stresową i związane z nią emocje i zachowania. Jeśli kannabinoidy konopne mogą regulować funkcjonowanie hipokampu, mają szansę zmniejszać symptomy stresu pourazowego.

  • Fito kannabinoidy konopne, jeśli zostaną podane krótko po traumatycznym zdarzeniu, mogą chronić osoby przed rozwinięciem PTSD oraz zmniejszać poziom lęku u osób, które już doświadczają symptomów stresu pourazowego – wykazały badania przeprowadzone na zwierzętach w 2016 roku. Naukowcy wskazują na potrzebę dalszych badań, które dają nadzieję na wypracowanie odpowiedniej formy terapii dla osób po traumie.

  • Badanie przeprowadzone w 2014 w Nowym Meksyku wykazało, że znaczący odsetek pacjentów i pacjentek doświadczających stresu pourazowego raportował zmniejszenie się symptomów zaburzenia dzięki kannabinoidom konopnym. Do pomiaru symptomów przed i po zastosowaniu medycznej marihuany wykorzystana została skala CAPS (Clinician Administered Posttraumatic Scale). Pacjenci i pacjentki raportowali  75% spadek natężenia objawów PTSD po zażyciu medycznej marihuany.
  • W artykule opublikowanym w Journal of Affective Disorders w 2020 roku badacze przedstawiają dane zebrane przy użyciu aplikacji służącej do samodzielnego raportowania samopoczucia, która została udostępniona pacjentom i pacjentkom stosującym terapię medyczną marihuaną w PTSD. 

 Badacze przeanalizowali prawie 12 tysięcy odpowiedzi udzielonych przez 400 osób w ciągu 31 miesięcy. 

  • 98% osób zaobserwowało mniejsze natężenie natrętnych myśli o traumie,
  • 97% dzięki medycznym konopiom odczuwało mniejszą drażliwość,
  • 93% zmniejszył się poziom lęku i niepokoju,
  • 92% doświadczyło mniejszej liczby flashback’ów,

Efekty te były odczuwane po zażyciu leku, długotrwały efekt terapeutyczny nie został zaobserwowany. Zdaniem badaczy, symptomy mogą wrócić po zakończeniu terapii, dlatego potrzebne są dane dotyczące pacjentów zażywających konopie i będących w intensywnej psychoterapii. Badacze wskazują również na potrzebę przeprowadzenia analogicznych badań przy założeniu innej metodologii, która pozwoliłaby na dokładniejszą analizę efektów, niż samoopis stosowany przez użytkowników i użytkowniczki aplikacji.

Podobnie, jak w przypadku wielu innych schorzeń i dolegliwości, naukowcy widzą potencjał terapeutyczny CBD i THC w terapii stresu pourazowego. Widzą też możliwość stworzenia leków na bazie fito kannabinoidów konopnych, które mogłyby mieć zastosowanie w terapii PTSD.  Wskazują jednak na konieczność przeprowadzenia większej liczby badań.

 

Olejek od Konopnej Ferajny:

Źródła:

[PTSD Facts and Statistics, The Recovery Village (wszystkie przypisy – dostęp 27.09.2021): https://www.therecoveryvillage.com/mental-health/ptsd/related/ptsd-statistics/
American Psychology Association, Dictionary:
https://dictionary.apa.org/trauma
[Trauma i dysocjacja, Portal informacyjny dla pacjentów i specjalistów:
https://traumaidysocjacja.pl/trauma/
Nie tylko PTSD, cz. 2: czym jest zaburzenie określane jako “ostra reakcja na stres” i jak je leczyć?, Psychomedic:
https://psychomedic.pl/ostra-reakcja-na-stres/
PTSD Facts and Statistics, The Recovery Village: https://www.therecoveryvillage.com/mental-health/ptsd/related/ptsd-statistics/
Nie tylko PTSD, cz. 2: czym jest zaburzenie określane jako “ostra reakcja na stres” i jak je leczyć?, Psychomedic:
https://psychomedic.pl/ostra-reakcja-na-stres/
DSM-5 Diagnostic Criteria for PTSD: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK207191/box/part1_ch3.box16/
Davidson Trauma Scale (DTS):
https://jvrafricagroup.co.za/catalogue/davidson-trauma-scale
[Polskie Towarzystwo Terapii EDMR: https://emdr.org.pl/o-emdr/
Zaburzenie stresowe pourazowe — opis ewolucji koncepcji zaburzenia i podejść terapeutycznych, Via Medica: https://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/viewFile/29182/23947
[Can cannabis help PTSD?, Cannigma:
https://cannigma.com/conditions/ptsd/
Use and effects of cannabinoids in military veterans with posttraumatic stress disorder, Am J Health Syst Pharm: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26195653/
Cannabinoid Modulation of the Stressed Hippocampus, Frontiers in Molecular Neuroscience:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5742214/
[Cannabinoids and post-traumatic stress disorder: clinical and preclinical evidence for treatment and prevention, Behavioural Pharmacology:
https://oce.ovid.com/article/00008877-201610000-00001/HTML
[PTSD Symptom Reports of Patients Evaluated for the New Mexico Medical Cannabis Program, Journal of Psychoactive Drugs: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02791072.2013.873843
Short and Long-Term Effects of Cannabis on Symptoms of Post-Traumatic Stress Disorder,
Journal of Affective Disorders:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165032720306364

Leave a Comment

Przewiń do góry