Ferajna » Choroby » CBD i THC a nowotwory – czy konopie wspierają leczenie raka?

CBD i THC a nowotwory – czy konopie wspierają leczenie raka?

CBD i THC a nowotwory – czy konopie wspierają leczenie raka

Nowotwory są drugą najczęstszą przyczyną zgonów w Polsce według danych GUS. Badania nad skutecznymi metodami leczenia raka trwają od lat i choć przynoszą efekty, zdaje się, że wobec skali problemu nadal są niewystarczające. 

Na całym świecie prowadzone są prace badawcze nad alternatywnymi terapiami raka. Jedną z analizowanych grup substancji są fito kannabinoidy konopne, min. CBD i THC. Liczne publikacje naukowe wykazują korzystne działanie CBD i THC w terapii nowotworów oraz w łagodzeniu skutków ubocznych konwencjonalnego leczenia raka.

Nowotwory w Polsce i Europie

W 2020 roku w Polsce zdiagnozowane zostały 196 tysiące nowych przypadków nowotworów, przy czym wśród kobiet najpowszechniejszy jest rak piersi (25,3%), drugi z kolei rak płuc (11,5%), natomiast wśród mężczyzn odnotowano najwięcej przypadków raka płuc(18,5%), drugą pozycję zajmuje rak prostaty (18,3%).

Polskie statystyki odzwierciedlają ogólnoeuropejską tendencję. W 2020 roku w całej Europie zdiagnozowano ponad 4 miliony nowych przypadków nowotworu, przy czym wśród kobiet najczęściej diagnozowany był nowotwór piersi (27,8%), a wśród mężczyzn nowotwór prostaty (22,2%). Na tle innych krajów Europy, w Polsce śmiertelność jest wysoka, szczególnie w przypadku pacjentek chorujących na raka piersi.

Jednocześnie, biorąc pod uwagę szerszą bazę danych, możemy zauważyć, że śmiertelność chorujących na raka w całej Europie jest znacznie wyższa w przypadku mężczyzn (1 076 587 zmarłych w 2020 roku), niż wśród kobiet (865 965 zmarłych  w 2020 roku).

Nowotwór – o chorobie

Nowotwór (łac. neoplasma) jest chorobą, która powstaje wskutek uszkodzeń genetycznych w komórkach organizmu. Nowotwory wiążą się z nieprawidłowym podziałem komórek, który jest efektem mutacji genów.

 

Komórki w zdrowym ciele człowieka się “wymieniają” – w procesie podziału komórkowego powstają nowe komórki, które zajmują miejsce starych lub uszkodzonych, te natomiast obumierają. Proces zachodzi w każdej tkance w organizmie, dzięki niemu nasze rany się goją, a organizm jest w stanie się regenerować. 

 

Zdarza się, że ten naturalny proces jest zakłócony, uszkodzone komórki zaczynają wzrastać i się dzielić, mimo że nie powinny. W miarę przyrostu, zaczynają formować się  guzyktóre mogą mieć charakter nowotworowy.  

Nowotwór złośliwy

Nagromadzone komórki mogą przenikać do zdrowych tkanek otaczających guza i w ten sposób rozprzestrzeniać się po organizmie, prowadząc do powstawania guzów w innych częściach ciała, często oddalonych od miejsca, w którym nowotwór pojawił się po raz pierwszy. Ten proces nazywany jest metastazą, a guz przerzutem lub guzem złośliwym. Nie wszystkie nowotwory złośliwe tworzą guzy, odstępstwem od tego schematu jest na przykład białaczka – nowotwór krwi.

Nowotwór łagodny

W onkologii wyróżnia się też tak zwane guzy łagodne (benign), które nie rozprzestrzeniają się po sąsiadujących tkankach, nie tworzą także przerzutów w innych częściach ciała. Po usunięciu zwykle nie odrastają, podczas gdy guzy złośliwe bardzo często pojawiają się ponownie. Mimo tego zdarza się, że ich rozmiar i/lub lokalizacja (np. w mózgu) sprawia, że dają wyraźnie objawy i mogą stanowić zagrożenie dla życia pacjenta lub pacjentki.

Nowotwór a układ odpornościowy – immunoonkologia

Komórki nowotworowe mają zdolność wprowadzania zmian w naturalnych procesach związanych z wzrostem, odżywianiem i podziałek komórek oraz zakłócania prawidłowej reakcji układu immunologicznego.  Biorąc to pod uwagę, naukowcy proponują postrzeganie nowotworów jako chorób genów i układu immunologicznego. 

Zmiany w materiale genetycznym komórek naszego ciała zachodzą każdego dnia, zarówno pod wpływem czynników zewnętrznych – środowiska, w którym funkcjonujemy, jak i wewnętrznych – związanych z procesami metabolicznymi. Dobrze działający układ immunologiczny ma zdolność precyzyjnego i sprawnego reagowania na te zmiany, w każdej sekundzie powstaje około 2 tysięcy nowych komórek odpornościowych.

Kiedy w zdrowym organizmie normalna komórka przekształca się w komórkę nowotworową, uruchamia się system naprawczy DNA. Na czas naprawy cykl komórkowy zostaje zatrzymany, dzięki czemu przyrost nieprawidłowych komórek jest zahamowany.

Jeśli układ immunologiczny nie działa tak, jak powinien, proces podziału i przekształcania komórek nowotworowych nie zostaje zatrzymany w porę – komórki nowotworowe wymykają się spod kontroli i zaczynają się intensywnie namnażać. 

Komórki ciała mają kilka podstawowych systemów naprawczych i kilkanascie systemów ratunkowych dla uszkodzonego DNA komórkowego. Błędy w tym systemie prowadzą do powstawania niebezpiecznych mutacji rozproszonych po całym genomie, również w genach kodujących sygnały wzrostu komórek i sygnały anty wzrostowe. Brak równowagi między tymi sygnałami prowadzi do rozwoju różnych chorób, w tym choroby nowotworowej. 

Zdrowa komórka a komórka nowotworowa

Proces przekształcania się zdrowej komórki w komórkę nowotworową jest złożony i długotrwały, dodatkowo cechuje go bardzo długi czas utajenia (od kilku do kilkudziesięciu lat). Jest konsekwencją zmian w wielu genach związanych z procesami wzrostu, proliferacji (mnożenia), różnicowania i obumierania komórek. 

 

W konsekwencji komórka zmienia swój fenotyp na nowotworowy. Przekształcona komórka zwiększa swoją aktywność i bardzo szybko się dzieli. Jej stabilność genetyczna maleje, co sprawia, że coraz większa liczba genów ulega mutacjom. Zaczynają powstawać nowe komórki nowotworowe, które z czasem tworzą rozrost nowotworowy, czyli guza. 

 

Z punktu widzenia leczenia nowotworów, istotne fakty na temat komórek nowotworowych to między innymi:

 

  • nie podlegają apoptozie, naturalnemu procesowi zatrzymania podziału i obumierania komórek; rosną i dzielą się, mimo że nie otrzymują sygnału do wzrostu, albo wręcz otrzymują sygnał do zatrzymania podziału,
  • układ immunologiczny może ich nie zwalczać, nie rozpoznaje ich jako wroga, ponieważ są to własne, zniekształcone komórki organizmu; niektóre nowotwory wytwarzają enzym o działaniu immunosupresyjnym – hamującym reakcję immunologiczną,
  • mają zdolność “obudowywania się” naczyniami krwionośnymi, pobierają substancje odżywcze w inny sposób, niż zdrowe komórki, przez co są w stanie rosnąć o wiele szybciej; niektóre terapie przeciwnowotworowe polegają na zatrzymaniu wzrostu naczyń krwionośnych w okolicy guza.

CBD i THC w onkologii

Regulacja funkcjonowania układu immunologicznego

Rolą układu odpornościowego jest skanowanie ciała w poszukiwaniu zagrożeń (również zniekształconych komórek przednowotworowych) oraz ich eliminacja. Jeśli obrona immunologiczna jest słaba, zniekształcone komórki  mogą się mnożyć i formować w guzy. Obecnie wykorzystuje się tę wiedzę w terapii nowotworów, stosując leki onkologiczne, które wzmacniają układ odpornościowy organizmu oraz “przekonują go”, żeby zwalczał raka.

Kannabidiol (CBD) również wzmacniająca układ immunologiczny i aktywuje go do działania – przede wszystkim do rozpoznania nowotworu jako zagrożenia i zablokowania podziałów komórkowych w zmienionej nowotworowo tkance.

CBD a rak trzustki

Badania przeprowadzone in vitro (na próbkach guzów trzustki pobranych od pacjentów) oraz in vivo (na modelach zwierzęcych raka trzustki) wykazały, że fito kannabinoidy mogą być nową grupą czynnych substancji o działaniu antynowotworowym. 

Naukowcy odkryli, że w komórkach nowotworu trzustki występują receptory kannabinoidowe, które mogą być regulowane przez fito kannabinoidy konopne. Ich zagęszczenie w guzie jest większe, niż w zdrowej tkance trzustki. Badanie wykonane na liniach komórkowych wykazało, że CBD powoduje apoptozę (zatrzymanie podziału komórek) nowotworu. Badanie przeprowadzone w modelu zwierzęcym wykazało, że CBD spowalnia wzrost guza oraz dalsze rozprzestrzenianie się komórek nowotworowych. 

CBD wybiórczo ograniczyło podział komórek, działanie zaobserwowano jedynie w komórkach nowotworowych, nie w zdrowych tkankach otaczających guza. Badacze podkreślają, że te procesy zachodzą dzięki współpracy CBD z receptorami układu endokannabinoidowego, które znajdują się w zmienionej tkance.

CBD i THC w terapii bólu nowotworowego

Raporty z badań naukowych potwierdzają korzystne działanie fito kannabinoidów konopnych w terapii bólu. Liczne publikacje dotyczą wielu rodzajów bólu: począwszy od bólu głowy, przez bóle związane z urazami, na bólu nowotworowym kończąc. 

Przykładowa baza artykułów naukowych dotyczących wsparcia terapii bólu fito kannabinoidami znajduje się tutaj.

CBD i THC oddziałują na układ endokannabinoidowy człowieka, aktywując receptory CB1 i CB2 oraz zmniejszając przetwarzanie sygnałów bólowych. Mechanizm działania polega na regulacji neuroprzekaźnictwa, co pozwala na opanowanie poziomu bólu. Fito kannabinoidy konopne wykazują również działanie przeciwzapalne i wspierają redukcję uogólnionego stanu zapalnego, który powstaje w organizmie w przebiegu choroby nowotworowej. 

Medyczna marihuana zawierająca kanabinoidy THC i CBD jest stosowana w łagodzeniu bólu nowotworowego zarówno u pacjentów i pacjentek, którzy nie reagują na konwencjonalną terapię przeciwbólową, jak i u tych, którzy wolą zacząć od mniej inwazyjnej niż opioidy form terapii.

W analizie wybranych badań z udziałem pacjentów i pacjentek chorujących na raka czytamy, że w 4 na 5 grup badanych kannabinoidy konopne miały istotny wpływ na zmniejszenie odczuwanego bólu. Wszyscy badacze wskazują na potrzebę przeprowadzenia badań na większych grupach pacjentów, co pozwoli wyciągnąć miarodajne wnioski i ustalić precyzyjne dawkowanie CBD i THC w łagodzeniu bólu związanego z nowotworem.

CBD i THC łagodzą skutki uboczne chemioterapii

Do najczęściej wymienianych skutków ubocznych chemioterapii należą:

  • biegunka,
  • mdłości, 
  • wymioty, 
  • brak apetytu, 
  • rozregulowany cykl dobowy,
  • stany lękowe, poczucie rozbicia.

Dane zgromadzone przez badaczy pokazują, że medyczna marihuana łagodzi lub eliminuje związane z chemioterapią wymioty i biegunkę, jednocześnie zmniejszając poziom lęku u chorujących osób.

Dalsze badania?

Większość naukowców badających zastosowanie medycznej marihuany lub ekstraktów zawierających CBD i THC w terapii nowotworów wskazuje na potrzebę prowadzenia badań na większą skalę, które miałyby prowadzić do pełnego wykorzystania fito kannabinoidów konopnych w onkologii, ponieważ wykazują istotny potencjał terapeutyczny. Niezmiennie trzymamy kciuki za powodzenie kolejnych projektów badawczych związanych z konopiami, tym bardziej w kontekście tak ważnym, jak leczenie nowotworów. 

Olejek od Konopnej Ferajny:

Źródła:

 ECIS – European Cancer Information System, dostęp 8.09. 2021: https://ecis.jrc.ec.europa.eu/pdf/factsheets/Breast_cancer_en-Dec_2020.pdf

ECIS – European Cancer Information System, dostęp 8.09. 2021, filtr “mortality”: https://ecis.jrc.ec.europa.eu/

Centrum medycyny konopnej, dostęp 8.09. 2021: https://centrum-mk.pl/czy-marihuana-leczy-raka

Immunoonkologia.pl, Jak działa nasz układ immunologiczny?, dostęp 9.09.2021: https://immuno-onkologia.pl/jak-dziala-uklad-immunologiczny-odpornosciowy/

 Immunoonkologia.pl, Jak działa nasz układ immunologiczny?, dostęp 9.09.2021: https://immuno-onkologia.pl/jak-dziala-uklad-immunologiczny-odpornosciowy/

Immune Responses Regulated by Cannabidiol, Cannabis Cannabinoid Res, dostęp 9.09.2021: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7173676/ 

Cannabinoids in Medicine: Cancer, Immunity, and Microbial Diseases, PubMed, dostęp 9.09.2021: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7795897/

Cannabinoids Induce Apoptosis of Pancreatic Tumor Cells via Endoplasmic Reticulum Stress–Related Genes, Experimental Therapeutics, Molecular Targets, and Chemical Biology, dostęp 9.09.2021: https://cancerres.aacrjournals.org/content/66/13/6748

The Role of the Endocannabinoid System in Pain, dostęp 9.09.2021: https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-3-662-46450-2_7#citeas

Using Cannabis to Treat Cancer-Related Pain, Semin Oncol Nurs, dostęp 9.09.2021: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31053395/

A selective review of medical cannabis in cancer pain management, dostęp 9.09.2021: https://www.calgarycmmc.com/A-selective-review-of-medical-cannabis-in-cancer-pain-management.pdf

Przewiń do góry